Mary Lou Williams project [NL]

Mary Lou Williams (1910-1981)

Mary Lou Williams werd geboren in Atlanta, Georgia, als Mary Elfrieda Scruggs. Ze groeide op in Pittsburgh, Pennsylvania, de stad waar andere jazz musici zoals Errol Garner, Earl Hines, Billy Eckstine en Billy Strayhorn vandaan kwamen. Ze was een wonderkind dat op zeer jonge leeftijd al het harmonium leerde bespelen in het kerkje in haar buurt. Van het harmonium naar de piano was een kleine stap voor de jonge Mary, en al snel verdiende ze geld door bij mensen thuis piano te spelen. Maar, haar jeugd in het door de metaalindustrie beroete Pittsburgh was zwaar, en Mary was vroeg volwassen. Na wat eerste ervaringen bij Boise De Legg and His Hottentots, sloot ze zich aan bij het orkest van Buzzin’ Harris and His Hits ‘n Bits, om het ouderlijk huis voorgoed te verlaten. Ze was professioneel muzikant op haar vijftiende.  In de band van Buzzin’ Harris ontmoette Mary de alt- en baritonsaxofonist John Overton Williams, met wie ze in 1926 trouwde. Het stel speelde in verscheidene orkesten, toerde langs theaters van het zwarte Theater Owners Booking Agency en ontmoette diverse roemruchte jazz muzikanten. Twee jaar na hun huwelijk kreeg John Williams een baan in Terrence Holders Black Clouds of Joy, terwijl Mary Lou voornamelijk zelfstandig werkte. In 1929 nam trompettist Andy Kirk de band van Holder over, en binnen een half jaar was Mary Lou zijn vaste pianist. De roem van dit orkest, dat bekend geworden is als Andy Kirk and His Twelve Clouds of Joy, was in hoge mate te danken aan haar subtiel-swingende arrangementen, haar slimme composities – waaronder Ghost of Love, Walkin’ and Swingin’, en What’s Your Story, Morning Glory – en haar geweldige solowerk op de piano.

Mary Lou bedankte voor Kirks orkest in 1942, deels naar aanleiding van een geschil over copyrights en deels omdat ze gefrustreerd was. De “girl singers,” klaagde ze, stonden vaak prominenter vermeld op de theatergevels dan zij. Het verlaten van Kirk zou blijvende gevolgen hebben voor haar carrière als componist-arrangeur: hoewel ze zo nu en dan voor ander bekende orkesten zou schrijven, had Mary Lou van nu af aan nooit meer een vast orkest om voor te werken.

Toen haar tweede echtgenoot Harold “Shorty” Baker een plaats verwierf in Duke Ellingtons orkest, kreeg Mary Lou de kans om voor dit beroemde ensemble te schrijven. Ze heeft in elk geval zeventien arrangementen voor Ellington gemaakt, maar het zijn er waarschijnlijk zo’n vijftig in totaal. Daaronder een bewerking van Irving Berlins Blue Skies (haar meest beroemde arrangement, bekend geworden als Trumpet-No-End) alsmede arrangementen van standards en populaire liedjes. Tegelijkertijd werkte ze aan haar ambitieuze twaalfdelige Zodiac Suite (met voor elk sterrenbeeld een deel), die ze als solist op de plaat zette in 1945 voor het nieuw opgerichte Asch Records.

Na meer dan vijfentwintig jaar in de muziek, veranderde Mary Lou Williams in 1953 op radicale en dramatische wijze de loop van haar leven. Midden in een optreden in de legendarische Le Boeuf sur le Toit, in Parijs, stopte ze met spelen en liep ze de club uit. Ze bekeerde zich tot het katholicisme en wijdde het grootste deel van haar tijd aan religieus en liefdadig werk. Jarenlang weigerde ze nog op te treden, en bracht ze haar dagen door met gebed en persoonlijke opoffering. Maar haar meest dierbare vrienden, waaronder Dizzy en Lorraine Gillespie, bleven haar aanmoedigen terug te keren naar de muziek, en in 1957 stemde ze eindelijk toe om te spelen op het Newport Jazz Festival, met Dizzy’s big band. Vanaf dat moment bleef ze actief in de muziek terwijl ze haar liefdadigheidswerk continueerde (ze dreef een tweedehands winkeltje dat onder andere kleding van musici verkocht). Daarnaast schreef ze religieuze muziek voor jazz-orkest en koor (ondermeer Black Christ of the Andes, en Mary Lou’s Mass) en stak ze veel tijd in lesgeven. Van 1977 tot aan haar dood in 1981 onderwees ze aan Duke University, waar het “student center” nog steeds ter ere van haar Mary Lou’s naam draagt.

Mary Lou Williams heeft een belangrijk en divers repertoire aan jazzcomposities en -arrangementen nagelaten, geschreven voor een verscheidenheid aan ensembles. Omdat de wisselende gelegenheden steeds om andere muziek vroegen, ontwikkelde ze kameleontische muzikale eigenschappen. “Niemand kan me vastpinnen op een stijl,” zei ze vaak. Haar vroege werk voor Andy Kirks Twelve Clouds of Joy moet evenwel een blijvende liefde voor orkestrale jazz bij haar hebben aangelegd, omdat ze gedurende haar hele leven steeds weer jazzorkesten zocht om voor te schrijven.

The Dutch Jazz Orchestra heeft een aantal tot nog toe niet eerder opgenomen stukken van Mary Lou Williams vastgelegd op CD.

Mary Lou Williams - Dutch Jazz Orchestra CDs

Met dank aan

Fr. Peter O’Brien,

The Mary Lou Williams Foundation en

the Rutgers Institute of Jazz Studies

Boeken

PictboekDahl